Przykłady praktyk – Choceń

“Tu naprawdę słuchamy dzieci” – gdy profilaktyka wyrasta z dialogu

W Szkole Podstawowej im. Janusza Korczaka w Choceniu profilaktyka nie została zaplanowana jako zbiór gotowych działań narzuconych z góry. Jej fundamentem stał się dialog – uważne wsłuchiwanie się w potrzeby uczniów, rodziców i nauczycieli oraz wspólne projektowanie rozwiązań. Szkolny program wychowawczo-profilaktyczny powstał na podstawie ankiet diagnostycznych, obserwacji codziennego funkcjonowania szkoły oraz spotkań konsultacyjnych całej społeczności.

Zdiagnozowane potrzeby dotyczyły przede wszystkim konfliktów rówieśniczych, trudności komunikacyjnych, problemów z wyrażaniem emocji, poczucia osamotnienia części uczniów oraz potrzeby wzmacniania kompetencji społeczno-emocjonalnych. Odpowiedzią szkoły było stworzenie spójnego programu “szytego na miarę”, który obejmuje zarówno działania profilaktyczne, jak i codzienną praktykę wychowawczą.

Szczególnym wyróżnikiem szkoły są Skrzynki Korczakowskie – symboliczny i jednocześnie bardzo konkretny element programu. Dzięki nim uczniowie mogą anonimowo zgłaszać swoje trudności, pomysły, obawy, ale też pozytywne doświadczenia. To rozwiązanie nie tylko zwiększa poczucie bezpieczeństwa, lecz także realnie wpływa na szybkie reagowanie dorosłych i budowanie zaufania.

Program konsekwentnie wzmacnia kompetencje komunikacyjne i społeczne uczniów poprzez zajęcia wychowawcze, warsztaty, pracę w zróżnicowanych zespołach oraz działalność szkolnego wolontariatu. Uczniowie uczą się współpracy, empatii i odpowiedzialności za innych – także poprzez wsparcie rówieśników z niepełnosprawnościami i osób wymagających dodatkowej uwagi.

Istotnym elementem działań jest systematyczne podnoszenie kompetencji nauczycieli, m.in. poprzez udział w programach Instytut Edukacji Pozytywnej („Szkoła Myślenia Pozytywnego”, „Zobacz emocje”). Zdobyta wiedza i narzędzia są następnie integrowane z wewnętrznymi inicjatywami szkoły i wykorzystywane w codziennej pracy wychowawczej.

Szkoła aktywnie współpracuje także z rodzicami, oferując im dostęp do webinarów, materiałów edukacyjnych oraz konsultacji z psychologiem szkolnym. Równolegle rozwijana jest współpraca z instytucjami wspierającymi bezpieczeństwo i dobrostan dzieci, takimi jak policja, OPS czy Punkt Konsultacyjny.

Efektem realizacji programu jest wyraźna zmiana klimatu szkoły: uczniowie częściej zgłaszają swoje trudności, relacje stają się bardziej otwarte i oparte na wzajemnym szacunku, a nauczyciele działają spójnie i zespołowo. Choceń pokazuje, że profilaktyka działa najskuteczniej wtedy, gdy zaczyna się od słuchania.

PRZEPIS – WERSJA ROZSZERZONA
Profilaktyka oparta na dialogu jako codzienna praktyka szkoły

Porcja: dla całej społeczności szkolnej

Czas przygotowania: proces ciągły, realizowany każdego dnia

Składniki:
  • regularna diagnoza potrzeb uczniów i dorosłych
  • wspólnie wypracowany program wychowawczo-profilaktyczny
  • Skrzynki Korczakowskie jako stały kanał komunikacji
  • zajęcia wychowawcze rozwijające kompetencje społeczne
  • działania wolontariackie i rówieśnicze
  • systematyczne podnoszenie kompetencji nauczycieli
  • wsparcie merytoryczne Instytutu Edukacji Pozytywnej
  • współpraca z rodzicami i instytucjami lokalnymi
Sposób realizacji:
Krok 1. Oprzyj działania na realnej diagnozie Szkoła regularnie zbiera informacje o potrzebach, trudnościach i zasobach uczniów oraz dorosłych.
Krok 2. Projektuj rozwiązania wspólnie Program tworzony jest z udziałem uczniów, nauczycieli i rodziców, co zwiększa jego trafność i akceptację.
Krok 3. Zapewnij uczniom bezpieczny głos Skrzynki Korczakowskie umożliwiają anonimowe zgłaszanie trudności, sygnałów ostrzegawczych i pomysłów.
Krok 4. Pracuj nad relacjami w codzienności Kompetencje społeczne są wzmacniane podczas lekcji, przerw, pracy zespołowej i działań wolontariackich.
Krok 5. Dbaj o spójność zespołu dorosłych Nauczyciele korzystają z tych samych narzędzi, języka i procedur reagowania.
Krok 6. Monitoruj i modyfikuj działania Program jest regularnie analizowany i dostosowywany do zmieniających się potrzeb szkoły.
Efekt końcowy

Szkoła, w której uczniowie czują się wysłuchani i bezpieczni, a trudne sygnały są zauważane i podejmowane na wczesnym etapie. Profilaktyka przestaje być oddzielnym działaniem – staje się elementem codziennej kultury szkoły.

PRZEPIS – WERSJA SKRÓCONA
Profilaktyka zaczyna się od rozmowy

Porcja: dla całej szkoły

Czas: na co dzień

Składniki:
  • diagnoza
  • dialog
  • współodpowiedzialność
Wykonanie:
1. Regularnie pytaj o potrzeby uczniów.
2. Zapewnij im bezpieczny sposób mówienia o trudnościach.
3. Działaj spójnie jako zespół dorosłych.
Efekt końcowy:

Szybsze reagowanie i lepsze relacje.

Puenta:

Gdy szkoła słucha, problemy rzadziej narastają.