Przykłady praktyk – Radlin
“(Nie)zwykłe działania mają moc zmieniania!” – gdy codzienność staje się najlepszą profilaktyką
Nie każda zmiana zaczyna się od wielkiego projektu. W Szkole Podstawowej nr 1 im. A. Mickiewicza w Radlinie punktem wyjścia były codzienne sytuacje: drobne konflikty, napięcia między uczniami, potrzeba rozmowy i poczucia, że w trudnych momentach nikt nie zostaje sam. Z tych obserwacji narodził się program “(Nie)zwykłe działania mają moc zmieniania!”, oparty na przekonaniu, że to właśnie zwykłe, powtarzalne działania mają największą siłę.
Szkoła postawiła na systematyczność i spójność. Zamiast reagować jedynie w sytuacjach kryzysowych, wprowadzono działania, które wzmacniają relacje na co dzień: rozmowy wychowawcze, warsztaty, mediacje rówieśnicze oraz jasne zasady reagowania znane całej społeczności szkolnej. Konflikt przestał być traktowany jako problem do ukarania, a zaczął być postrzegany jako sygnał i okazja do rozmowy.
Tym, co szczególnie wyróżnia działania w Radlinie, jest uważność na “małe sygnały”. Szkoła nie czeka, aż trudna sytuacja eskaluje. Nauczyciele reagują wcześnie, rozmawiają z uczniami, wspierają ich w nazywaniu emocji i szukaniu rozwiązań. Dzięki temu uczniowie uczą się odpowiedzialności za relacje, a nie jedynie podporządkowania zasadom.
Bardzo ważnym elementem programu jest współpraca z rodzicami. Szkoła dba o stały kontakt, jasną komunikację i wspólne standardy reagowania. Rodzice wiedzą, że w sytuacjach trudnych szkoła nie działa pochopnie, lecz stawia na rozmowę, wsparcie i konsekwencję. To wzmacnia zaufanie i poczucie bezpieczeństwa dzieci.
Efekty tych działań są widoczne w codziennym funkcjonowaniu szkoły. Uczniowie chętniej zgłaszają problemy, rzadziej dochodzi do eskalacji konfliktów, a relacje rówieśnicze stają się bardziej oparte na wzajemnym szacunku. Szkoła buduje klimat, w którym profilaktyka nie jest dodatkiem, lecz naturalną częścią szkolnej codzienności.
PRZEPIS – WERSJA ROZSZERZONA Przepis z Radlina na zmianę, która zaczyna się od zwykłych rzeczy
Porcja: dla całej społeczności szkolnej
Czas przygotowania: codziennie, bez pośpiechu
Efekt: więcej spokoju, przewidywalności i zaufania
Składniki:
- dorośli, którzy reagują uważnie
- uczniowie, którym daje się głos
- rozmowa zamiast szybkiej oceny
- wrażliwość na małe sygnały
- spójność działań całej szkoły
- współpraca z rodzicami
Sposób przygotowania
| Krok 1. Zauważ to, co dzieje się wcześniej | Nie czekaj na poważny konflikt. Zwracaj uwagę na drobne napięcia, wycofanie, zmiany w zachowaniu. To one mówią najwięcej. |
| Krok 2. Zatrzymaj reakcję, otwórz rozmowę | Zanim padnie ocena, pozwól uczniowi opowiedzieć swoją historię. Sama rozmowa często zmniejsza napięcie i zmienia perspektywę. |
| Krok 3. Traktuj konflikt jak sygnał, nie porażkę | Pokaż, że trudna sytuacja nie przekreśla relacji. Jest momentem, w którym można się czegoś nauczyć – o sobie i o innych. |
| Krok 4. Działaj spójnie jako dorośli | Gdy nauczyciele reagują podobnie, uczniowie czują się bezpieczniej. Wiedzą, czego się spodziewać i komu mogą zaufać. |
| Krok 5. Włącz rodziców w proces | Rozmowa i jasne zasady budują poczucie wspólnego działania. Dziecko dostaje ten sam komunikat w szkole i w domu. |
| Krok 6. Wracaj do codziennych rozmów | Zmiana nie wydarza się raz. Tworzy się w zwykłych sytuacjach, powtarzanych dzień po dniu. |
Efekt końcowy:
Szkoła, w której dorośli reagują wcześniej, zanim sytuacja stanie się kryzysem. Uczniowie wiedzą, że nawet mały problem można zgłosić i że zostanie potraktowany poważnie. Relacje nie psują się nagle – są naprawiane na bieżąco. Codzienność staje się przewidywalna, spokojniejsza i bezpieczna, bo oparta na rozmowie, a nie na strachu przed konsekwencją. Program z Radlina pokazuje, że warto inwestować w to, co pozornie zwyczajne – bo to właśnie „niezwykłe” konsekwencje codziennych działań tworzą trwałą zmianę.
PRZEPIS – WERSJA SKRÓCONA PRZEPIS – WERSJA SKRÓCONA
Porcja: dla całej społeczności szkolnej
Czas:
Składniki:
Wykonanie:
Reaguj na małe sygnały, zanim pojawi się kryzys.
Zamiast oceniać – porozmawiaj.
Szukaj rozwiązań razem z uczniami.
Działaj konsekwentnie jako zespół.
Wracaj do rozmowy, gdy trzeba.
Efekt końcowy:
Bezpieczna szkoła oparta na relacjach.
Puenta:
Zwykłe działania, powtarzane codziennie, mają największą moc.