Program realizowany był systematycznie przez cały rok szkolny 2025/2026 w klasie II b i objął 14 uczniów. Zajęcia odbywały się w wymiarze 1 godziny tygodniowo w ramach lekcji wychowawczej. Ich celem było rozwijanie kompetencji społeczno-emocjonalnych, nauka radzenia sobie z trudnymi uczuciami oraz przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej i konfliktom w klasie.

To, co wyróżnia “Kolorowe emocje”, to połączenie codziennej pracy wychowawczej z profesjonalnym wsparciem i współpracą instytucjonalną. Uczniowie uczyli się rozpoznawać i nazywać emocje poprzez zabawę, ćwiczenia warsztatowe, pracę w grupach i elementy edukacji projektowej. W klasie powstał także kącik wyciszenia – realna przestrzeń do regulowania napięcia i emocji, która szczególnie pomogła uczniom z trudnościami emocjonalnymi.

W realizację programu zaangażowani byli nauczyciele, specjaliści szkolni, rodzice oraz instytucje zewnętrzne. Wychowawca uczestniczył w szkoleniach przygotowujących do prowadzenia programu, a działania były na bieżąco omawiane w ramach superwizji i ewaluacji. Rodzice zostali włączeni poprzez regularne informacje, wspólne ustalenia i działania wspierające relacje rówieśnicze. Szkoła współpracowała m.in. z Policją, poradnią psychologiczno-pedagogiczną oraz organizacjami pozarządowymi, co wzmocniło profilaktyczny charakter programu.

Efekty programu są wyraźne i potwierdzone ewaluacją:

• wzrost poczucia bezpieczeństwa uczniów w szkole
• wzrost poziomu wzajemnej akceptacji w klasie
• poprawa skuteczności nauczycieli w reagowaniu na sytuacje agresji i przemocy
• zauważalne, pozytywne zmiany w zachowaniu i relacjach u uczniów, ocenione jako bardzo znaczące.

Uczniowie lepiej rozumieją swoje emocje, potrafią je komunikować i coraz częściej wybierają rozmowę zamiast agresji. Zwiększyło się ich zaangażowanie w działania na rzecz rówieśników, mediacje i inicjatywy pomocowe. Szczególnie istotne jest to, że uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi czują się akceptowani i chętnie uczestniczą w życiu klasy i szkoły, co wpływa na pozytywny wizerunek placówki w środowisku lokalnym.

“Kolorowe emocje” to przykład dobrej praktyki, która pokazuje, że profilaktyka oparta na relacjach, systematyczności i współpracy przynosi trwałe rezultaty. Program będzie kontynuowany w kolejnych latach, ponieważ realnie zmienia szkolną rzeczywistość – na bardziej empatyczną, bezpieczną i przyjazną dla każdego dziecka.

PRZEPIS – WERSJA ROZSZERZONA
Przepis z Rybnika na szkołę, w której emocje mają znaczenie

Porcja: dla klasy, szkoły i całej społeczności

Czas przygotowania: przez cały rok szkolny

Efekt: więcej spokoju, empatii i bezpieczeństwa

Składniki:

• dzieci, które czują – czasem za mocno
• nauczyciel, który potrafi zauważyć więcej niż zachowanie
• bezpieczna przestrzeń na rozmowę
• czas na zatrzymanie i refleksję
• współpraca dorosłych: nauczycieli, specjalistów i rodziców
• zaufanie, że każda emocja jest ważna

Sposób przygotowania

Krok 1. Zatrzymaj się przy emocjach	Zanim nazwiesz zachowanie, zapytaj, co za nim stoi. Emocje są pierwszym sygnałem – nie problemem do usunięcia.
Krok 2. Nadaj emocjom kolory i słowa	Pomóż dzieciom rozpoznać, co czują. Nazwane emocje przestają przytłaczać i zaczynają porządkować świat.
Krok 3. Stwórz bezpieczne miejsce	Daj dzieciom przestrzeń, w której mogą się wyciszyć, zebrać myśli i wrócić do rozmowy, gdy będą gotowe.
Krok 4. Ucz poprzez codzienność	Rozmowy, zabawy, praca w grupie – to właśnie tam emocje stają się naturalną częścią szkolnego dnia, a nie osobnym tematem.
Krok 5. Działaj wspólnie	Gdy dorośli mówią jednym głosem, dzieci czują się bezpieczniej. Współpraca nauczycieli, specjalistów i rodziców wzmacnia efekt.
Krok 6. Wracaj do tego regularnie	Emocji nie da się „zrealizować” jedną lekcją. Trzeba do nich wracać – spokojnie, systematycznie, bez pośpiechu.

Efekt końcowy

Dzieci, które potrafią mówić o tym, co czują. Klasa, w której jest więcej empatii i akceptacji. Szkoła, która wspiera, zamiast oceniać.

Wskazówka z rybnickiej kuchni:

Nie każda emocja jest wygodna, ale każda jest potrzebna. Gdy dzieci uczą się je rozumieć, łatwiej im rozumieć siebie nawzajem.

PRZEPIS – WERSJA SKRÓCONA
Przepis na szkołę, w której emocje mają znaczenie

Porcja: dla klasy i całej społeczności szkolnej

Czas: codziennie, bez pośpiechu

Składniki:

• dzieci i ich emocje
• nauczyciel, który potrafi słuchać
• bezpieczna przestrzeń na wyciszenie
• czas na rozmowę
• współpraca dorosłych

Sposób przygotowania:

1. Zatrzymaj się przy emocjach, zanim nazwiesz zachowanie.

2. Pomóż dzieciom nazwać to, co czują.

3. Daj przestrzeń na wyciszenie i powrót do rozmowy.

4. Wracaj do emocji w codziennych sytuacjach, nie tylko „na zajęciach”.

5. Działaj wspólnie – spójność dorosłych wzmacnia dzieci.

Efekt końcowy:

Więcej empatii, spokoju i poczucia bezpieczeństwa.

Puenta:

Gdy w szkole jest miejsce na emocje, łatwiej zrozumieć drugiego człowieka.