Przykłady praktyk – Janów

“Profilaktyka, która łączy ludzi” – gdy szkoła przez lata buduje wspólnotę

W I Liceum Ogólnokształcącym im. Bohaterów Porytowego Wzgórza w Janowie Lubelskim profilaktyka od lat rozwijana jest jako proces wspólnotowy, a nie zbiór jednorazowych interwencji. Szkoła konsekwentnie buduje działania, które odpowiadają na realne potrzeby młodzieży, zmieniające się wraz z rozwojem świata cyfrowego, relacji społecznych i wyzwań zdrowia psychicznego. Centralnym elementem tych działań jest “Tydzień Profilaktyki”, realizowany cyklicznie od dwunastu lat.

Istotnym kontekstem programu jest ponad 10-letnia współpraca z Instytut Edukacji Pozytywnej, która miała znaczący wpływ na sposób myślenia szkoły o profilaktyce. Dzięki tej relacji podejście do działań profilaktycznych ewoluowało – od klasycznych, informacyjnych form ku nowoczesnej profilaktyce odpowiadającej na współczesne wyzwania młodzieży, takie jak cyberprzemoc, hejt, przeciążenie emocjonalne, kryzysy psychiczne czy osłabienie relacji bezpośrednich. Stałe wsparcie merytoryczne, otwartość na dialog i profesjonalnie budowana współpraca pozwoliły szkole aktualizować metody, język i narzędzia pracy wychowawczej.

“Tydzień Profilaktyki” to intensywny cykl warsztatów, zajęć wychowawczych, spotkań ze specjalistami i działań rówieśniczych, skierowanych do uczniów, nauczycieli i rodziców. Program obejmuje m.in. trening umiejętności społecznych, działania związane z przeciwdziałaniem cyberprzemocy i hejtowi, spotkania z Policją w ramach Młodzieżowego Patrolu oraz rozmowy o odpowiedzialności prawnej i bezpieczeństwie. Działania są każdorazowo projektowane w odniesieniu do aktualnych potrzeb młodzieży.

Szczególną rolę w programie odgrywa sprawczość uczniów. Młodzież aktywnie współtworzy działania, pełni funkcje liderów rówieśniczych i angażuje się w organizację wydarzeń. Dzięki temu uczniowie nie są wyłącznie odbiorcami treści profilaktycznych, lecz ich współautorami, co wzmacnia poczucie odpowiedzialności i przynależności do wspólnoty szkolnej.

Kulminacją “Tygodnia Profilaktyki” jest Gala Talentów – wydarzenie integrujące szkołę, rodziców i mieszkańców powiatu janowskiego. Prezentacja pasji i talentów uczniów staje się okazją do wspólnego świętowania, wzmacniania więzi oraz pokazania, że rozwój młodych ludzi opiera się nie tylko na wiedzy, ale także na relacjach, współpracy i poczuciu sensu.

Szkoła współpracuje z Policją oraz Gminną Komisją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, a działania są szeroko promowane w środowisku lokalnym. Efektem wieloletniej realizacji programu jest poprawa klimatu szkoły, wzrost gotowości uczniów do reagowania na przemoc, większe zaangażowanie rodziców oraz trwałe poczucie wspólnoty. Janów Lubelski pokazuje, że profilaktyka jest skuteczna wtedy, gdy rozwija się razem z ludźmi i odpowiada na zmieniającą się rzeczywistość.

PRZEPIS – WERSJA ROZSZERZONA
Cykliczny tydzień profilaktyki jako narzędzie pracy wychowawczej szkoły

Porcja: dla uczniów, nauczycieli, rodziców i środowiska lokalnego

Czas: 1 tydzień w roku + konsekwentna praca całoroczna

Składniki:
  • wieloletnia tradycja “Tygodnia Profilaktyki”
  • współpraca z Instytutem Edukacji Pozytywnej (ponad 10 lat)
  • warsztaty, zajęcia wychowawcze i działania rówieśnicze
  • liderzy uczniowscy i zespoły zadaniowe
  • współpraca z Policją i instytucjami lokalnymi
  • Gala Talentów jako wydarzenie integrujące społeczność
  • promocja działań w środowisku lokalnym
Sposób realizacji:
Krok 1. Odpowiedz na aktualne wyzwania młodzieży Tematy tygodnia wynikają z obserwacji i doświadczeń szkoły (relacje, hejt, cyberprzemoc, zdrowie psychiczne).
Krok 2. Zaplanuj tydzień jako spójny proces Działania są ze sobą powiązane i prowadzą od edukacji do doświadczenia i refleksji.
Krok 3. Oddaj uczniom realną rolę Uczniowie współtworzą program, prowadzą działania rówieśnicze i współodpowiadają za przebieg wydarzeń.
Krok 4. Włącz dorosłych i środowisko lokalne Rodzice, specjaliści i instytucje lokalne wzmacniają przekaz i odpowiedzialność całej społeczności.
Krok 5. Zadbaj o wspólny finał Gala Talentów porządkuje tydzień, integruje i wzmacnia poczucie wspólnoty.
Krok 6. Kontynuuj działania po zakończeniu tygodnia Tematy i wnioski są wracane w pracy wychowawczej w kolejnych miesiącach.
Efekt końcowy:

Profilaktyka staje się wspólnym doświadczeniem szkoły, a nie jednorazowym wydarzeniem. Uczniowie wzmacniają kompetencje społeczne, uczą się reagowania na przemoc i budują poczucie przynależności do wspólnoty.

PRZEPIS – WERSJA SKRÓCONA
Tydzień profilaktyki jako proces, nie wydarzenie

Porcja: dla całej społeczności

Czas przygotowania: 1 tydzień + dalsza praca

Składniki:
  • ciągłość
  • sprawczość uczniów
  • współpraca
Sposób przygotowania
Odpowiedź na realne problemy młodzieży.
Zaangażuj uczniów w planowanie i działania.
Połącz edukację z doświadczeniem.
Zaplanuj kontynuację po zakończeniu tygodnia.
Efekt końcowy:

Większa odpowiedzialność, lepsze relacje, silniejsza wspólnota.

Puenta:

Profilaktyka działa wtedy, gdy nie kończy się po tygodniu.