Przykłady praktyk – Nidzica
“Blisko siebie, blisko problemów” – gdy szkoła zaczyna od relacji
W Szkole Podstawowej nr 1 im. Mikołaja Kopernika w Nidzicy profilaktyka zaczyna się od prostego założenia: najważniejsze rzeczy dzieją się w relacjach. Program realizowany w placówce powstał z uważnego przyglądania się codzienności uczniów – ich emocjom, napięciom, sposobom reagowania i potrzebie bycia zauważonym w grupie.
Zamiast koncentrować się wyłącznie na pojedynczych problemach, szkoła postawiła na wzmacnianie więzi i poczucia przynależności. Działania obejmowały rozmowy wychowawcze, zajęcia integrujące, wsparcie specjalistów oraz stałą obecność dorosłych w codziennym życiu uczniów. Celem nie było „naprawianie” dzieci, lecz tworzenie przestrzeni, w której mogą bezpiecznie mówić o trudnościach i szukać wsparcia.
Tym, co szczególnie wyróżnia działania w Nidzicy, jest bliskość i dostępność dorosłych. Nauczyciele i specjaliści są obecni nie tylko w sytuacjach kryzysowych, ale również wtedy, gdy pojawiają się pierwsze sygnały napięcia. Dzięki temu uczniowie wiedzą, że nie muszą radzić sobie sami, a rozmowa jest naturalnym sposobem reagowania.
Ważnym elementem programu jest także współpraca z rodzicami. Szkoła dba o jasną komunikację i spójne podejście do trudnych sytuacji, wzmacniając poczucie bezpieczeństwa uczniów zarówno w szkole, jak i w domu.
Efektem tych działań jest poprawa atmosfery w klasach, większa otwartość uczniów na rozmowę oraz wzrost poczucia bezpieczeństwa. Szkoła w Nidzicy pokazuje, że profilaktyka oparta na relacjach nie wymaga skomplikowanych narzędzi, lecz uważności, czasu i gotowości do bycia blisko ucznia.
PRZEPIS – WERSJA ROZSZERZONA Przepis z Nidzicy na szkołę, która zaczyna od relacji
Porcja: dla całej społeczności szkolnej
Czas przygotowania: codziennie, z uważnością
Efekt: więcej zaufania, otwartości i poczucia bezpieczeństwa
Składniki:
- dostępni i uważni dorośli
- uczniowie, którzy czują się zauważeni
- rozmowa jako pierwszy odruch
- czas na bycie razem
- współpraca z rodzicami
- konsekwencja w codziennych działaniach
Sposób przygotowania:
| Krok 1. Bądź blisko ucznia | Zauważaj nie tylko problemy, ale też zmiany nastroju, wycofanie i sygnały, że ktoś potrzebuje rozmowy. |
| Krok 2. Zrób miejsce na rozmowę | Daj czas i przestrzeń, by uczeń mógł powiedzieć, co przeżywa. Bez pośpiechu i ocen. |
| Krok 3. Buduj relacje na co dzień | Nie czekaj na kryzys. Relacje tworzą się w zwykłych sytuacjach – podczas lekcji, przerw i rozmów. |
| Krok 4. Wzmacniaj poczucie bezpieczeństwa | Spójne reakcje dorosłych dają uczniom przewidywalność i zaufanie. |
| Krok 5. Działaj razem z rodzicami | Wspólne podejście wzmacnia efekty i daje dziecku poczucie stabilności. |
| Krok 6. Wracaj do relacji każdego dnia | Profilaktyka oparta na relacjach to proces, nie jednorazowe działanie. |
Efekt końcowy
Szkoła, w której uczniowie nie muszą czekać na kryzys, by dostać wsparcie. Dorośli są blisko, dostępni i reagują na pierwsze sygnały, zanim problem urośnie. Rozmowa staje się czymś naturalnym, a relacje codziennie wzmacniają poczucie bezpieczeństwa i przynależności. Profilaktyka dzieje się tu nie „od święta”, lecz w zwykłych, codziennych kontaktach.
PRZEPIS – WERSJA SKRÓCONA Przepis na szkołę, która jest blisko ucznia
Porcja: dla całej społeczności szkolnej
Czas: codziennie
Składniki:
- relacje
- rozmowa
- dostępność dorosłych
- współpraca
Wykonanie:
| 1. Bądź uważny na pierwsze sygnały. |
| 2. Rozmawiaj, zanim pojawi się kryzys. |
| 3. Buduj relacje w codziennych sytuacjach. |
| 4. Działaj spójnie jako dorośli. |
| 5. Współpracuj z rodzicami. |
Efekt końcowy:
Szkoła oparta na zaufaniu i poczuciu bezpieczeństwa.
Puenta:
Relacje są najlepszą profilaktyką.