Przykłady praktyk – Pułtusk 2
“Most, który naprawdę łączy” – gdy młodzi i seniorzy uczą się od siebie
W Zespole Szkół Zawodowych im. Jana Ruszkowskiego w Pułtusku działania profilaktyczne wyrosły z prostej, ale ważnej obserwacji: młodzież coraz częściej funkcjonuje w świecie cyfrowym, a relacje bezpośrednie, empatia i umiejętność uważnego bycia z drugim człowiekiem stopniowo słabną. Szkoła zdecydowała się odpowiedzieć na to wyzwanie nie poprzez jednorazowe akcje, lecz przez systematyczne budowanie relacji międzypokoleniowych, które stały się realnym narzędziem wychowawczym i profilaktycznym.
Początkiem programu były coroczne Dni Seniora, organizowane dla nauczycieli emerytów szkoły. Spotkania te szybko pokazały, jak dużą wartość niosą dla obu stron: dla seniorów były źródłem wzruszeń i poczucia bycia potrzebnym, dla młodzieży – żywą lekcją empatii, szacunku i tradycji. To doświadczenie stało się impulsem do wyjścia poza mury szkoły.
Kolejnym etapem było nawiązanie współpracy z lokalnymi instytucjami: Domem Pomocy Senior+, Biblioteką Pedagogiczną oraz Centrum Opiekuńczo-Mieszkalnym w Pułtusku. Uczniowie, pod opieką nauczycieli, zaczęli regularnie spotykać się z seniorami, uczestnicząc w rozmowach, warsztatach i działaniach integracyjnych. Przełomowym momentem było włączenie szkoły w projekt “Szkoła Międzypokoleniowa”, w ramach którego młodzież wcieliła się w rolę mentorów cyfrowych, ucząc seniorów obsługi smartfonów, aplikacji i zasad cyberbezpieczeństwa.
Te spotkania stały się przestrzenią prawdziwego dialogu pokoleń. Uczniowie uczyli się cierpliwości, jasnego komunikowania się i dostosowywania języka do potrzeb drugiej osoby. Seniorzy dzielili się swoimi doświadczeniami życiowymi, historiami i spojrzeniem na świat, co dla młodych było często nowym, poruszającym doświadczeniem. Relacje, które powstawały podczas tych spotkań, miały charakter autentyczny i trwały.
Ze względu na bardzo pozytywny odbiór działań szkoła zdecydowała się na ich kontynuację i rozwój. Obecnie uczniowie, działając w ramach wolontariatu i projektu “Zwolnieni z Teorii”, realizują inicjatywę “Most Pokoleń – uczniowie dla seniorów”, obejmującą cykliczne spotkania, warsztaty tematyczne i wspólne działania zaplanowane na kolejne miesiące.
Efektem programu „Uczniowie dla Seniorów” jest nie tylko wzrost empatii i kompetencji społecznych młodzieży, ale także zmiana kultury szkoły. Relacje rówieśnicze stają się bardziej wspierające, uczniowie chętniej angażują się w wolontariat, a szkoła jest postrzegana w środowisku lokalnym jako miejsce otwarte, odpowiedzialne społecznie i budujące realne więzi międzyludzkie.
PRZEPIS – WERSJA ROZSZERZONA Międzypokoleniowe działania uczniów jako długofalowa praktyka wychowawcza
Porcja: dla uczniów szkoły ponadpodstawowej i środowiska lokalnego
Czas przygotowania: proces wieloletni, realizowany cyklicznie
Składniki:
- coroczne Dni Seniora organizowane w szkole
- regularne spotkania uczniów z seniorami
- współpraca z Domem Pomocy Senior+, Biblioteką Pedagogiczną i Centrum Opiekuńczo-Mieszkalnym
- działania międzypokoleniowe realizowane w środowisku lokalnym
- mentoring cyfrowy seniorów w ramach projektu „Szkoła Międzypokoleniowa”
- wolontariat uczniowski
- projekty społeczne uczniów (“Most Pokoleń – uczniowie dla seniorów”, “Zwolnieni z Teorii”)
Sposób realizacji:
| Krok 1. Oprzyj działania na szkolnej tradycji | Punktem wyjścia są coroczne Dni Seniora, które inicjują kontakt i budują zaufanie między uczniami a seniorami. |
| Krok 2. Rozszerz działania poza szkołę | Szkoła nawiązuje współpracę z lokalnymi instytucjami, dzięki czemu spotkania mają charakter regularny i osadzony w środowisku. |
| Krok 3. Oddaj uczniom aktywną rolę | Uczniowie przygotowują i prowadzą spotkania, warsztaty oraz działania mentoringowe, szczególnie w obszarze kompetencji cyfrowych seniorów. |
| Krok 4. Buduj relacje poprzez cykliczność | Spotkania odbywają się regularnie, co pozwala na tworzenie trwałych relacji, a nie jednorazowych doświadczeń. |
| Krok 5. Rozwijaj działania w formie projektów uczniowskich | Kolejne inicjatywy (m.in. “Most Pokoleń”) są planowane i realizowane przez młodzież jako projekty społeczne. |
| Krok 6. Kontynuuj i modyfikuj działania | Program rozwija się z roku na rok, odpowiadając na potrzeby kolejnych grup uczniów i seniorów. |
Efekt końcowy
Uczniowie rozwijają empatię, cierpliwość i umiejętności komunikacyjne w realnym kontakcie z innymi ludźmi. Relacje międzypokoleniowe stają się stałym elementem pracy szkoły i skutecznym narzędziem wychowawczym oraz profilaktycznym.
PRZEPIS – WERSJA SKRÓCONA Relacje międzypokoleniowe budowane krok po kroku
Porcja: dla szkoły i środowiska lokalnego
Czas: długofalowo
Składniki:
- spotkania uczniów z seniorami
- współpraca lokalna
- mentoring cyfrowy
- wolontariat uczniowski
Wykonanie:
| Rozpocznij od działań szkolnych (Dni Seniora). |
| Nawiąż stałą współpracę z instytucjami lokalnymi. |
| Włącz uczniów w rolę prowadzących i mentorów. |
| Zaplanuj działania jako proces, nie jednorazową akcję. |
Efekt końcowy:
Trwałe relacje międzypokoleniowe i wzrost kompetencji społecznych uczniów.
Puenta:
Relacje buduje się w czasie, nie od wydarzenia do wydarzenia.