Przykłady praktyk – Radlin

“(Nie)zwykłe działania mają moc zmieniania!” – gdy codzienność staje się najlepszą profilaktyką

Nie każda zmiana zaczyna się od wielkiego projektu. W Szkole Podstawowej nr 1 im. A. Mickiewicza w Radlinie punktem wyjścia były codzienne sytuacje: drobne konflikty, napięcia między uczniami, potrzeba rozmowy i poczucia, że w trudnych momentach nikt nie zostaje sam. Z tych obserwacji narodził się program “(Nie)zwykłe działania mają moc zmieniania!”, oparty na przekonaniu, że to właśnie zwykłe, powtarzalne działania mają największą siłę.

Szkoła postawiła na systematyczność i spójność. Zamiast reagować jedynie w sytuacjach kryzysowych, wprowadzono działania, które wzmacniają relacje na co dzień: rozmowy wychowawcze, warsztaty, mediacje rówieśnicze oraz jasne zasady reagowania znane całej społeczności szkolnej. Konflikt przestał być traktowany jako problem do ukarania, a zaczął być postrzegany jako sygnał i okazja do rozmowy.

Tym, co szczególnie wyróżnia działania w Radlinie, jest uważność na “małe sygnały”. Szkoła nie czeka, aż trudna sytuacja eskaluje. Nauczyciele reagują wcześnie, rozmawiają z uczniami, wspierają ich w nazywaniu emocji i szukaniu rozwiązań. Dzięki temu uczniowie uczą się odpowiedzialności za relacje, a nie jedynie podporządkowania zasadom.

Bardzo ważnym elementem programu jest współpraca z rodzicami. Szkoła dba o stały kontakt, jasną komunikację i wspólne standardy reagowania. Rodzice wiedzą, że w sytuacjach trudnych szkoła nie działa pochopnie, lecz stawia na rozmowę, wsparcie i konsekwencję. To wzmacnia zaufanie i poczucie bezpieczeństwa dzieci.

Efekty tych działań są widoczne w codziennym funkcjonowaniu szkoły. Uczniowie chętniej zgłaszają problemy, rzadziej dochodzi do eskalacji konfliktów, a relacje rówieśnicze stają się bardziej oparte na wzajemnym szacunku. Szkoła buduje klimat, w którym profilaktyka nie jest dodatkiem, lecz naturalną częścią szkolnej codzienności.

PRZEPIS – WERSJA ROZSZERZONA
Przepis z Radlina na zmianę, która zaczyna się od zwykłych rzeczy

Porcja: dla całej społeczności szkolnej

Czas przygotowania: codziennie, bez pośpiechu

Efekt: więcej spokoju, przewidywalności i zaufania

Składniki:
  • dorośli, którzy reagują uważnie
  • uczniowie, którym daje się głos
  • rozmowa zamiast szybkiej oceny
  • wrażliwość na małe sygnały
  • spójność działań całej szkoły
  • współpraca z rodzicami
Sposób przygotowania
Krok 1. Zauważ to, co dzieje się wcześniej Nie czekaj na poważny konflikt. Zwracaj uwagę na drobne napięcia, wycofanie, zmiany w zachowaniu. To one mówią najwięcej.
Krok 2. Zatrzymaj reakcję, otwórz rozmowę Zanim padnie ocena, pozwól uczniowi opowiedzieć swoją historię. Sama rozmowa często zmniejsza napięcie i zmienia perspektywę.
Krok 3. Traktuj konflikt jak sygnał, nie porażkę Pokaż, że trudna sytuacja nie przekreśla relacji. Jest momentem, w którym można się czegoś nauczyć – o sobie i o innych.
Krok 4. Działaj spójnie jako dorośli Gdy nauczyciele reagują podobnie, uczniowie czują się bezpieczniej. Wiedzą, czego się spodziewać i komu mogą zaufać.
Krok 5. Włącz rodziców w proces Rozmowa i jasne zasady budują poczucie wspólnego działania. Dziecko dostaje ten sam komunikat w szkole i w domu.
Krok 6. Wracaj do codziennych rozmów Zmiana nie wydarza się raz. Tworzy się w zwykłych sytuacjach, powtarzanych dzień po dniu.
Efekt końcowy:

Szkoła, w której dorośli reagują wcześniej, zanim sytuacja stanie się kryzysem. Uczniowie wiedzą, że nawet mały problem można zgłosić i że zostanie potraktowany poważnie. Relacje nie psują się nagle – są naprawiane na bieżąco. Codzienność staje się przewidywalna, spokojniejsza i bezpieczna, bo oparta na rozmowie, a nie na strachu przed konsekwencją. Program z Radlina pokazuje, że warto inwestować w to, co pozornie zwyczajne – bo to właśnie „niezwykłe” konsekwencje codziennych działań tworzą trwałą zmianę.

PRZEPIS – WERSJA SKRÓCONA
PRZEPIS – WERSJA SKRÓCONA

Porcja: dla całej społeczności szkolnej

Czas:

Składniki:
  • uważność
  • rozmowa
  • spójność dorosłych
  • współpraca z rodzicami
Wykonanie:
Reaguj na małe sygnały, zanim pojawi się kryzys.
Zamiast oceniać – porozmawiaj.
Szukaj rozwiązań razem z uczniami.
Działaj konsekwentnie jako zespół.
Wracaj do rozmowy, gdy trzeba.
Efekt końcowy:

Bezpieczna szkoła oparta na relacjach.

Puenta:

Zwykłe działania, powtarzane codziennie, mają największą moc.