Impulsem do działania była uważna obserwacja uczniów i ich codziennych trudności: konflikty rówieśnicze, problemy w komunikacji, brak umiejętności rozwiązywania sporów bez eskalacji emocji. Zamiast reagować doraźnie, szkoła zdecydowała się na spójne i długofalowe podejście, w którym konflikt nie jest karany, lecz staje się okazją do rozmowy, refleksji i uczenia się odpowiedzialności.

Mediacje rówieśnicze zostały włączone w codzienną praktykę wychowawczą. Uczniowie uczą się słuchać siebie nawzajem, nazywać emocje, brać odpowiedzialność za swoje zachowania i wspólnie szukać rozwiązań. Rolą dorosłych nie jest rozstrzyganie sporów „za uczniów”, lecz towarzyszenie im w procesie dochodzenia do porozumienia. Dzięki temu szkoła buduje kulturę dialogu, empatii i współpracy, która obejmuje całą społeczność.

W działania aktywnie włączeni są nauczyciele, pedagodzy i rodzice. Wspólne standardy reagowania na sytuacje trudne sprawiają, że uczniowie otrzymują spójne komunikaty – zarówno w szkole, jak i w domu. Choć szkoła opiera się głównie na własnych zasobach, mediacje stały się trwałym elementem jej tożsamości i sposobu pracy.

Efektem tych działań jest zauważalna zmiana klimatu szkoły. Konflikty rzadziej przeradzają się w poważne kryzysy, a uczniowie coraz częściej potrafią rozmawiać o problemach i szukać kompromisu. Szkoła staje się miejscem, w którym dzieci czują się bezpieczne, słyszane i traktowane z szacunkiem, a relacje rówieśnicze oparte są na odpowiedzialności i zaufaniu.

Mediacje rówieśnicze w Szkole Podstawowej w Wilkowicach pokazują, że zmiana nie musi zaczynać się od wielkich projektów, lecz od codziennych rozmów, konsekwencji i wiary w to, że młodzi ludzie potrafią uczyć się dialogu – jeśli tylko stworzy się im do tego warunki.

PRZEPIS – WERSJA ROZSZERZONA
Przepis na szkołę, która rozwiązuje konflikty rozmową

Porcja: dla całej społeczności szkolnej

Czas przygotowania: codziennie, bez pośpiechu

Efekty: więcej spokoju, zrozumienia i odpowiedzialności

Składniki:

• uważni nauczyciele, którzy potrafią słuchać
• uczniowie, którym daje się głos
• gotowość do rozmowy zamiast oceniania
• bezpieczna przestrzeń na emocje
• konsekwencja w działaniu
• odrobina cierpliwości

Sposób przygotowania

Krok 1. Zatrzymaj się, zanim zareagujesz	Gdy pojawia się konflikt, nie sięgaj od razu po gotowe rozwiązania. Najpierw zatrzymaj sytuację i pozwól jej wybrzmieć. Konflikt to sygnał – nie przeszkoda.
Krok 2. Posłuchaj wszystkich stron	Daj każdemu czas na opowiedzenie swojej historii. Bez przerywania, bez ocen. Czasem samo wysłuchanie jest pierwszym krokiem do zmiany.
Krok 3. Nazwij emocje	Pomóż uczniom znaleźć słowa na to, co czują. Złość, wstyd, strach czy frustracja przestają rządzić sytuacją, gdy zostaną nazwane.
Krok 4. Szukaj rozwiązania razem	Nie podawaj gotowej odpowiedzi. Zaproś uczniów do wspólnego szukania wyjścia. To moment, w którym uczą się odpowiedzialności i empatii.
Krok 5. Wracaj do rozmowy, gdy trzeba	Mediacja to proces. Czasem trzeba wrócić do rozmowy jeszcze raz, coś dopowiedzieć, coś poprawić. To naturalne – zmiana potrzebuje czasu.
Krok 6. Powtarzaj codziennie	Najlepsze efekty daje regularność. Gdy rozmowa staje się szkolnym standardem, konflikty przestają eskalować, a relacje się wzmacniają.

Efekt końcowy:

Szkoła, w której uczniowie czują się wysłuchani. Nauczyciele, którzy wspierają zamiast rozstrzygać. Konflikty, które uczą, a nie dzielą.

Wskazówka szefa kuchni:

Nie próbuj przyspieszać procesu. Dobra szkoła, tak jak dobry przepis, potrzebuje czasu, uwagi i konsekwencji.

PRZEPIS – WERSJA SKRÓCONA

Porcja: dla całej społeczności szkolnej

Czas: na co dzień

Składniki:

• uczniowie gotowi do rozmowy
• dorośli, którzy nie oceniają zbyt szybko
• zaufanie i cierpliwość
• stałe zasady reagowania

Sposób przygotowania

1. Zatrzymaj eskalację i daj przestrzeń na rozmowę.

2. Wysłuchaj wszystkich stron bez ocen.

3. Nazwij emocje, które stoją za konfliktem.

4. Szukaj rozwiązań razem z uczniami.

5. Wracaj do rozmowy, gdy trzeba – mediacja to proces.

Efekt końcowy:

Mniej napięć, więcej odpowiedzialności i dialogu.

Puenta:

To nie jest przepis na brak konfliktów. To przepis na szkołę, która potrafi je mądrze rozwiązywać.