Przykłady praktyk – Grala

„Najpierw scena, potem zmiana” – gdy profilaktyka zaczyna się od działania

W Szkole Podstawowej im. Kawalerów Orderu Uśmiechu w Grali-Dąbrowiźnie punktem wyjścia do działań profilaktycznych była obserwacja trudności uczniów w budowaniu relacji rówieśniczych. Zauważalne były niskie kompetencje komunikacyjne, częste konflikty oraz problemy z reagowaniem na hejt i zachowania przemocowe. Szkoła zdecydowała się odpowiedzieć na te wyzwania w sposób aktywny i twórczy, stawiając na działania, w których uczniowie nie są odbiorcami przekazu, lecz jego współautorami.

Tak powstał program “Przyszłość a Ty”, oparty na warsztatach edukacyjno-profilaktycznych prowadzonych metodą dramy. Uczniowie klas IV–VIII uczestniczyli w intensywnych zajęciach, podczas których uczyli się reagowania na zachowania ryzykowne, rozwijali postawy asertywne oraz kompetencje współpracy, empatii i wrażliwości na potrzeby innych. Kluczowym elementem programu było doświadczenie działania zespołowego i poczucie sprawczości.

Warsztaty realizowane były w dwóch grupach wiekowych i wykorzystywały środki multimedialne oraz pracę twórczą. Każdy cykl kończył się przygotowaniem etiudy profilaktycznej, stworzonej przez uczniów metodą dramy. Efekty ich pracy zostały zaprezentowane społeczności szkolnej w formie pokazu filmu oraz spektaklu finałowego, co nadało działaniom realny, widoczny wymiar.

W działania włączeni byli również nauczyciele, którzy obserwowali warsztaty i poznawali twórcze metody profilaktyki rówieśniczej. Rodzice uczestniczyli w pokazach podsumowujących projekt, co sprzyjało rozmowom o emocjach, relacjach i odpowiedzialności młodych ludzi. Profilaktyka stała się w ten sposób wspólnym doświadczeniem całej społeczności szkolnej.

Najważniejszym efektem programu było powołanie w szkole PaTportu – grupy uczniów z najstarszych klas, którzy podejmują inicjatywy profilaktyczne na rzecz rówieśników i środowiska lokalnego. Uczniowie organizują warsztaty, spektakle i działania promujące życie wolne od przemocy i uzależnień, a także reprezentują szkołę na wydarzeniach ogólnopolskich.

Program “Przyszłość a Ty” pokazał, że profilaktyka oparta na działaniu, twórczości i odpowiedzialności uczniów przynosi trwałe efekty. W Grali-Dąbrowiźnie zmienił się klimat relacji rówieśniczych, wzrosło zaangażowanie uczniów oraz ich gotowość do podejmowania inicjatyw na rzecz innych.

PRZEPIS – WERSJA ROZSZERZONA
Profilaktyka rówieśnicza oparta na dramie i sprawczości uczniów

Porcja: dla uczniów klas IV–VIII oraz społeczności szkolnej

Czas przygotowania: proces warsztatowy zakończony trwałą kontynuacją działań

Składniki:
  • warsztaty edukacyjno-profilaktyczne
  • metoda dramy jako narzędzie pracy
  • praca w grupach wiekowych
  • reagowanie na hejt, przemoc i zachowania ryzykowne
  • udział nauczycieli i rodziców w podsumowaniach
  • prezentacja efektów pracy uczniów
  • uczniowska grupa teatralno- wolontariacka jako kontynuacja działań
Sposób realizacji:
Krok 1. Pracuj warsztatowo z uczniami Uczniowie biorą udział w intensywnych warsztatach edukacyjno-profilaktycznych, opartych na działaniu, a nie przekazie teoretycznym.
Krok 2. Wykorzystaj metodę dramy Uczniowie odgrywają sytuacje społeczne, uczą się reagowania na hejt, przemoc i presję rówieśniczą poprzez doświadczenie i refleksję.
Krok 3. Podziel działania na etapy i grupy wiekowe Warsztaty są dostosowane do wieku uczestników i realizowane w dwóch grupach, co zwiększa ich skuteczność.
Krok 4. Zakończ proces konkretnym efektem Każda grupa przygotowuje etiudy profilaktyczne, które zostają zaprezentowane w formie filmu i spektaklu finałowego.
Krok 5. Włącz społeczność szkolną Pokazy finałowe są skierowane do uczniów, nauczycieli i rodziców, co wzmacnia wspólne rozumienie poruszanych problemów.
Krok 6. Zapewnij ciągłość działań Na bazie programu powstaje grupa teatralno- wolontariacka – grupa uczniów, która kontynuuje działania profilaktyczne na rzecz rówieśników i środowiska lokalnego.
Efekt końcowy

Uczniowie zdobywają realne kompetencje społeczne, uczą się reagowania na hejt i przemoc oraz doświadczają sprawczości. Profilaktyka nie kończy się na warsztatach – jest kontynuowana przez uczniowskie inicjatywy teatralne i staje się stałym elementem życia szkoły.

PRZEPIS – WERSJA SKRÓCONA
Warsztaty, drama i działania rówieśnicze jako skuteczna profilaktyka

Porcja: dla społeczności szkolnej

Czas: warsztaty + dalsze działania

Składniki:
  • drama
  • praca zespołowa
  • prezentacja efektów
  • grupa chętnej młodzieży
  • zaangażowany koordynator
Wykonanie:
1. Zrealizuj warsztaty metodą dramy.
2. Pracuj z uczniami nad realnymi sytuacjami społecznymi.
3. Zakończ proces filmem lub spektaklem.
4. Powołaj uczniowską grupę do dalszych działań.
Efekt końcowy:

Uczniowie potrafią reagować na przemoc i hejt oraz inicjują działania profilaktyczne wśród rówieśników.

Puenta:

Profilaktyka działa wtedy, gdy uczniowie mogą ją współtworzyć.